ศ.ดร.อมร วิเคราะห์พื้นที่นั่งคอนเสิร์ตยุบตัว ชี้ต้องตรวจนั่งร้าน-ฐานรอง-ค้ำยันตามหลักวิศวกรรม

เปิดข้อสังเกต “พื้นที่นั่งคอนเสิร์ตยุบตัว” ศ.ดร.อมร ชี้ต้องตรวจโครงสร้างนั่งร้านและการรับน้ำหนัก

     ศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทย และอาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิเคราะห์เหตุพื้นที่นั่งภายในงานคอนเสิร์ตยุบตัวเมื่อคืนวันที่ 2 กันยายน 2569 โดยตั้งข้อสังเกตว่าพื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่นั่งยกระดับชั่วคราวที่ติดตั้งบนพื้นถาวรของอาคาร ขณะที่พื้นถาวรของอาคารไม่ได้ยุบตัว พร้อมชี้ว่าขณะนี้ยังไม่สามารถระบุสาเหตุการยุบตัวได้อย่างแน่ชัด แต่ควรตรวจสอบโครงสร้างนั่งร้าน จุดยึด ฐานรองรับ ค้ำยัน การรับน้ำหนัก รวมถึงแรงสั่นสะเทือนจากการเคลื่อนไหวของผู้ชม

     จากเหตุการณ์พื้นที่นั่งภายในงานคอนเสิร์ตยุบตัว เมื่อคืนวันที่ 2 กันยายนที่ผ่านมา ศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทย และอาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ให้ข้อสังเกตในเชิงวิศวกรรมว่า พื้นที่ที่เกิดการยุบตัวน่าจะเป็นพื้นที่นั่งยกระดับชั่วคราว ซึ่งสร้างยกระดับขึ้นมาจากพื้นถาวรของอาคารอีกชั้นหนึ่ง โดยจากลักษณะเหตุการณ์ที่กล่าวถึง พื้นถาวรของตัวอาคารไม่ได้ยุบตัวลงไปด้วย

พื้นที่นั่งยกระดับชั่วคราวต้องตรวจสอบอะไรบ้าง

     ศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ อธิบายว่า พื้นที่นั่งยกระดับชั่วคราวโดยทั่วไปอาจทำจากโครงสร้างเหล็กหรือนั่งร้านเหล็กที่สามารถถอดประกอบ ติดตั้ง และเคลื่อนย้ายได้ง่าย จึงมีลักษณะแตกต่างจากโครงสร้างถาวรของอาคาร

     อย่างไรก็ตาม สำหรับเหตุการณ์พื้นที่นั่งยุบตัวดังกล่าว ยังไม่สามารถระบุสาเหตุได้อย่างแน่ชัด โดยมีประเด็นด้านวิศวกรรมที่ควรนำไปตรวจสอบหลายด้าน ได้แก่

1. การรับน้ำหนักและเสถียรภาพของนั่งร้าน

     การรับน้ำหนักและเสถียรภาพของนั่งร้านไม่ได้ขึ้นอยู่กับเพียงขนาดและจำนวนขานั่งร้านเท่านั้น แต่ยังขึ้นอยู่กับสภาพความสมบูรณ์ของนั่งร้าน จุดยึด ฐานรองรับ และระบบค้ำยันด้วย

     นั่งร้านที่นำมาใช้ควรอยู่ในสภาพสมบูรณ์ ไม่คดงอ และต้องมีการประกอบติดตั้งอย่างถูกต้อง เช่น มีตัวยึดระหว่างขากับคานนั่งร้านครบถ้วนในทุกจุด ขณะที่ฐานรองรับต้องมีอุปกรณ์รองรับที่เหมาะสม เช่น Jack Base หรือแผ่นฐาน รวมถึงต้องติดตั้งค้ำยันและระบบยึดโยงระหว่างขานั่งร้านอย่างครบถ้วน

     หากอุปกรณ์หรือส่วนประกอบดังกล่าวติดตั้งไม่ครบถ้วนหรือดำเนินการไม่ถูกต้อง อาจส่งผลต่อเสถียรภาพของโครงสร้าง ทำให้นั่งร้านเกิดการเซ เอียงตัว หรือยุบตัวได้

2. การออกแบบรองรับน้ำหนักและแรงจากการเคลื่อนไหวของผู้ชม

     ศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ กล่าวว่า นั่งร้านที่ใช้ทำพื้นที่นั่งจะต้องได้รับการออกแบบให้สามารถรองรับน้ำหนักของคนได้อย่างเพียงพอ โดยตามข้อมูลที่ระบุใน กฎกระทรวงกำหนดการออกแบบโครงสร้างอาคาร พ.ศ. 2566 โครงสร้างประเภทอัฒจรรย์ซึ่งอยู่ในกลุ่มอาคารชุมนุม ต้องสามารถรับน้ำหนักคนได้ไม่ต่ำกว่า 500 กิโลกรัมต่อตารางเมตร

     อย่างไรก็ตาม ในการออกแบบพื้นที่นั่งสำหรับงานคอนเสิร์ตหรือกิจกรรมที่มีผู้ชมจำนวนมาก ยังต้องคำนึงถึงลักษณะการใช้งานจริงด้วย เนื่องจากผู้ชมอาจไม่ได้อยู่นิ่งในลักษณะนั่งตลอดเวลา แต่อาจมีการลุกขึ้นยืน เต้น โยกตัว หรือเคลื่อนไหวพร้อมกันเป็นจำนวนมาก

     การเคลื่อนไหวของคนจำนวนมากพร้อมกันอาจทำให้เกิดแรงกระทำแบบพลวัตและแรงสั่นสะเทือนต่อโครงสร้าง โดยเฉพาะกรณีที่ความถี่ของการเคลื่อนไหวของคนเกิดความสอดคล้องกับความถี่ของโครงสร้างนั่งร้าน อาจส่งผลให้เกิดการสั่นไหวที่รุนแรงขึ้นได้

     ดังนั้น การออกแบบพื้นที่นั่งยกระดับสำหรับกิจกรรมที่มีผู้ชมจำนวนมากจึงควรพิจารณา แรงที่เกิดจากการโยก การเหวี่ยง และการเคลื่อนไหวพร้อมกันของผู้ชม ควบคู่ไปกับการพิจารณาน้ำหนักบรรทุกในภาวะปกติ

3. พื้นที่อัฒจรรย์ขนาดใหญ่ต้องมีวิศวกรควบคุม

     อีกประเด็นสำคัญคือข้อกำหนดเกี่ยวกับงานวิศวกรรมควบคุม โดยศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ ระบุว่า อัฒจรรย์ที่มีพื้นที่ตั้งแต่ 1,000 ตารางเมตร จัดอยู่ในประเภทงานวิศวกรรมควบคุมตาม กฎกระทรวงกำหนดสาขาวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม พ.ศ. 2565

     ดังนั้น หากพื้นที่นั่งดังกล่าวมีพื้นที่ตั้งแต่ 1,000 ตารางเมตรขึ้นไป จะต้องได้รับการออกแบบและลงนามรับรองโดย วิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาต นอกจากนี้ การควบคุมการประกอบและติดตั้งโครงสร้างก็ควรมีวิศวกรโยธาที่ได้รับใบอนุญาตเข้าควบคุมการทำงานด้วย

    ประเด็นดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า การจัดทำพื้นที่นั่งยกระดับชั่วคราวสำหรับกิจกรรมที่มีผู้เข้าร่วมจำนวนมาก ไม่ควรพิจารณาเพียงความแข็งแรงของวัสดุหรือจำนวนขานั่งร้านเท่านั้น แต่ต้องพิจารณาการออกแบบโครงสร้าง รายละเอียดการเชื่อมต่อ ฐานรองรับ ระบบค้ำยัน น้ำหนักบรรทุก และพฤติกรรมของผู้ใช้งานจริงอย่างครบถ้วน

ศ.ดร.อมร ย้ำเหตุการณ์เป็นอุทาหรณ์ด้านความปลอดภัย

     ศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ กล่าวเสริมว่า แม้เหตุการณ์ดังกล่าวจะไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บ แต่ถือเป็นอุทาหรณ์สำคัญสำหรับการก่อสร้างนั่งร้านเพื่อใช้เป็นพื้นที่นั่งในกิจกรรมต่าง ๆ ในอนาคต

     การก่อสร้างพื้นที่นั่งยกระดับชั่วคราวควรดำเนินการให้มีความแข็งแรงและถูกต้องตามหลักวิศวกรรม โดยเฉพาะการออกแบบให้เหมาะสมกับน้ำหนักบรรทุกและสภาพการใช้งานจริง รวมถึงการตรวจสอบจุดยึด ฐานรองรับ และระบบค้ำยันให้ครบถ้วน

     ที่สำคัญ ควรมี วิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาต เข้ามามีส่วนรับผิดชอบในขั้นตอนการออกแบบและควบคุมการติดตั้งอย่างถูกต้อง เพื่อให้โครงสร้างสามารถรองรับการใช้งานและลดความเสี่ยงด้านความปลอดภัยต่อประชาชนที่เข้าร่วมกิจกรรม

     เหตุการณ์ครั้งนี้จึงเป็นอีกกรณีที่สะท้อนความสำคัญของการยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยของโครงสร้างชั่วคราว โดยเฉพาะพื้นที่นั่งหรืออัฒจรรย์ที่รองรับคนจำนวนมาก ซึ่งต้องให้ความสำคัญทั้งกับ การออกแบบ การรับน้ำหนัก เสถียรภาพของโครงสร้าง การติดตั้ง และแรงที่เกิดจากการเคลื่อนไหวของผู้ใช้งาน เพื่อป้องกันความเสี่ยงและสร้างความปลอดภัยให้แก่ประชาชนอย่างรอบด้าน