วช. ผนึกเชียงราย–ลำปาง–พะเยา ใช้ 69 โครงการวิจัยขับเคลื่อนแผนแก้ฝุ่น PM2.5 ภาคเหนือตอนบน
วช. ผนึก 3 จังหวัดภาคเหนือตอนบน บูรณาการงานวิจัย PM2.5 ขับเคลื่อนแผนแก้ปัญหาฝุ่นเชียงราย–ลำปาง–พะเยา เผยปี 2569 มี 69 โครงการวิจัยในพื้นที่
เชียงราย – สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับคณะนักวิจัยภายใต้แผนงานประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (เป้าหมาย 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน) เดินหน้าบูรณาการงานวิจัยและนวัตกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา จัดประชุมเชิงปฏิบัติการชี้แจงแผนติดตามและขับเคลื่อนการบูรณาการงานวิจัย มุ่งเชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิชาการกับแผนปฏิบัติการระดับจังหวัด พร้อมกำหนดเป้าหมาย ผู้รับผิดชอบ และกลไกติดตามผลอย่างชัดเจน เพื่อสร้างระบบบริหารจัดการปัญหาฝุ่นอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน
เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธานเปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการชี้แจงแผนติดตามและขับเคลื่อนการบูรณาการงานวิจัย PM2.5 ในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา โดยมี นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวต้อนรับ ณ ห้องประชุมต้นไทร โรงแรมคงการ์เด้นท์วิวรีสอร์ท จังหวัดเชียงราย
การประชุมครั้งนี้มีผู้บริหารและผู้แทนจากจังหวัดที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม ได้แก่ นายประเสริฐ จิตต์พลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย นายสมศักดิ์ แก้วเสนา รองผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา และนายสุรชัย แสงศิริ ผู้แทนผู้ว่าราชการจังหวัดลำปาง พร้อมด้วย ดร.วิจารย์ สิมาฉายา คณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) ประเด็นประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (เป้าหมาย 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน) และนายประลอง ดำรงค์ไทย ผู้อำนวยการแผนงานประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (เป้าหมาย 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน)
นอกจากนี้ ยังมีคณะทำงานติดตามความสำเร็จของการบูรณาการแผนบริหารจัดการแก้ไขปัญหา PM2.5 ระดับจังหวัด ภายใต้ประเด็นประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน) ผู้แทนหน่วยงานภาคีเครือข่ายจากจังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา ตลอดจนนักวิจัยเข้าร่วมประชุม เพื่อร่วมแลกเปลี่ยนข้อมูลและกำหนดแนวทางการดำเนินงานให้สอดคล้องกับสถานการณ์และบริบทของแต่ละพื้นที่
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า สำนักงานการวิจัยแห่งชาติให้ความสำคัญกับการสนับสนุนงานวิจัยและนวัตกรรม เพื่อนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และผลงานวิจัยไปใช้แก้ไขปัญหาสำคัญของประเทศ โดยเฉพาะปัญหาฝุ่น PM2.5 ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพ คุณภาพชีวิต เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม
การดำเนินงานในจังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา จึงมุ่งเน้นการบูรณาการความร่วมมือระหว่างนักวิจัย มหาวิทยาลัย และหน่วยงานในพื้นที่ เพื่อพัฒนาแผนบริหารจัดการปัญหาที่สอดคล้องกับบริบทของแต่ละจังหวัด โดยให้ความสำคัญกับการเชื่อมโยงข้อมูลสถานการณ์และผลงานวิจัย เพื่อนำมาใช้เป็นฐานสนับสนุนการกำหนดมาตรการ การประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานและจังหวัด ตลอดจนการกำหนดประเด็นเร่งด่วน ผู้รับผิดชอบ เครื่องมือ และกลไกติดตามผลที่ชัดเจน
ดร.วิภารัตน์กล่าวเพิ่มเติมว่า การขับเคลื่อนงานวิจัยไม่ควรหยุดอยู่เพียงการสร้างองค์ความรู้ แต่ต้องสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงในพื้นที่ เกิดผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม และต่อยอดสู่การแก้ไขปัญหาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน การประชุมครั้งนี้จึงเป็นโอกาสสำคัญในการเชื่อมโยงผลงานวิจัยเข้ากับแผนปฏิบัติการของจังหวัด เพื่อให้ทุกภาคส่วนมีเป้าหมายและทิศทางการดำเนินงานร่วมกัน
นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า การแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 เป็นประเด็นสำคัญที่ทุกจังหวัดในภาคเหนือตอนบนให้ความสำคัญ และไม่สามารถดำเนินการโดยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง เนื่องจากปัญหามีความเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย ทั้งการจัดการไฟป่า การเผาในพื้นที่เกษตร การบริหารจัดการพื้นที่ป่าและพื้นที่เกษตร ตลอดจนแหล่งกำเนิดมลพิษในเขตเมือง ซึ่งแต่ละพื้นที่มีบริบทและข้อจำกัดแตกต่างกัน
ดังนั้น การกำหนดมาตรการแก้ไขปัญหาจึงจำเป็นต้องอาศัยข้อมูลเชิงประจักษ์ องค์ความรู้ทางวิชาการ และเทคโนโลยีที่เหมาะสม ควบคู่กับการเปิดโอกาสให้ประชาชนในพื้นที่มีส่วนร่วม โดยการประชุมครั้งนี้เป็นเวทีสำคัญในการเชื่อมโยงผลงานวิจัยกับแผนปฏิบัติการของจังหวัด และเสนอแนวทางดำเนินงาน 3 ประการ ได้แก่
ใช้ข้อมูลและงานวิจัยเป็นฐานในการตัดสินใจ เพื่อให้การกำหนดมาตรการแก้ไขปัญหามีหลักฐานเชิงประจักษ์และสอดคล้องกับสถานการณ์จริง
บูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานและจังหวัด โดยเฉพาะจังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา เพื่อให้การดำเนินงานเชื่อมโยงกันและลดข้อจำกัดในการบริหารจัดการปัญหา
กำหนดเป้าหมาย ตัวชี้วัด ผู้รับผิดชอบ และกรอบระยะเวลาให้ชัดเจน เพื่อให้สามารถติดตามและประเมินผลการดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง
นายชูชีพกล่าวว่า คาดหวังว่าการประชุมจะนำไปสู่ข้อตกลงร่วมกันในการดำเนินงาน และสามารถนำผลงานวิจัยที่พร้อมใช้ไปขยายผลในพื้นที่ เพื่อสร้างประโยชน์ให้แก่ประชาชน ทั้งในด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
นายประลอง ดำรงค์ไทย ผู้อำนวยการแผนงานประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (เป้าหมาย 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน) กล่าวรายงานว่า การประชุมครั้งนี้เป็นการต่อยอดจากการประชุมกลุ่มจังหวัดน่านและแพร่ โดยมุ่งเชื่อมโยงงานวิจัยและนวัตกรรมเข้ากับแผนปฏิบัติการระดับจังหวัด ผ่านกรอบ Model 8-3-1 และ 4P เพื่อกำหนดเป้าหมายและกลไกบริหารจัดการปัญหาฝุ่น PM2.5 ให้มีความชัดเจนและสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง
สำหรับผลการดำเนินงานในปีงบประมาณ 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติร่วมกับสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) ขับเคลื่อนโครงการวิจัยรวม 80 โครงการ และพัฒนานวัตกรรมมากกว่า 122 นวัตกรรม โดยในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา มีโครงการวิจัยที่ร่วมขับเคลื่อนรวม 69 โครงการ แบ่งเป็นจังหวัดเชียงราย 25 โครงการ จังหวัดลำปาง 22 โครงการ และจังหวัดพะเยา 22 โครงการ
โครงการวิจัยดังกล่าวครอบคลุมประเด็นสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 ได้แก่ การจัดการไฟป่า การจัดการพื้นที่เกษตร การจัดการปัญหาฝุ่นในพื้นที่เมือง และด้านสุขภาพ โดยมุ่งนำองค์ความรู้ ผลงานวิจัย และนวัตกรรมไปสนับสนุนการจัดทำแผนปฏิบัติการ PM2.5 ของแต่ละจังหวัดให้สอดคล้องกับปัญหาและความต้องการของพื้นที่
การประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้จึงเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนแผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ในประเด็นประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 โดยให้ความสำคัญกับการเชื่อมโยงงานวิจัยและนวัตกรรมเข้ากับกลไกบริหารจัดการระดับจังหวัด การสร้างความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และการสนับสนุนให้แต่ละจังหวัดจัดทำแผนบริหารจัดการปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่มีเป้าหมายและแนวทางดำเนินงานชัดเจน
การบูรณาการความร่วมมือระหว่างสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ หน่วยงานภาครัฐ นักวิจัย มหาวิทยาลัย และภาคีเครือข่ายในจังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา จะเป็นกลไกสำคัญในการนำผลงานวิจัยไปใช้แก้ไขปัญหาฝุ่นในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง พร้อมยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนและสร้างความปลอดภัยด้านสิ่งแวดล้อมในภาคเหนือตอนบนอย่างยั่งยืน
