อนุฯ กมธ.ศิลปะสร้างสรรค์ วุฒิสภา ถก AI กระทบเพลงไทย ชงทบทวนกฎหมายลิขสิทธิ์

อนุฯ กมธ.ศิลปะสร้างสรรค์ วุฒิสภา ถกผลกระทบ AI ต่องานเพลงไทย ชงคุ้มครองลิขสิทธิ์-ตั้งองค์กรกลางจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์

     กรุงเทพฯ – คณะอนุกรรมาธิการด้านศิลปะสร้างสรรค์ ในคณะกรรมาธิการการศาสนา คุณธรรม จริยธรรม ศิลปะและวัฒนธรรม วุฒิสภา หารือแนวทางคุ้มครองลิขสิทธิ์และผลกระทบจากปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ต่องานเพลงของไทย พร้อมแลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวกับระบบจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์และแนวทางจัดตั้งองค์กรกลางเพื่อบริหารจัดการลิขสิทธิ์อย่างมีธรรมาภิบาล ขณะเดียวกันเดินหน้าจัดเสวนา “AI ภัยของการสร้างสรรค์?” ในวันที่ 26 สิงหาคม 2569

     เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 13 สิงหาคม 2569 เวลา 13.00 น. คณะอนุกรรมาธิการด้านศิลปะสร้างสรรค์ ในคณะกรรมาธิการการศาสนา คุณธรรม จริยธรรม ศิลปะและวัฒนธรรม วุฒิสภา จัดการประชุมครั้งที่ 20/2569 ณ ห้องประชุม 203 ชั้น 2 อาคารรัฐสภา โดยมี ศาสตราจารย์ ดร.ชาญณรงค์ พรรุ่งโรจน์ ประธานคณะอนุกรรมาธิการด้านศิลปะสร้างสรรค์ เป็นประธานการประชุม

     ผู้เข้าร่วมประชุมประกอบด้วย นางสาวดวงคุณ ทรงธรรมวัฒน์ รองประธานคณะอนุกรรมาธิการ คนที่หนึ่ง, นายสุนทร พฤกษพิพัฒน์ รองประธานคณะอนุกรรมาธิการ คนที่สอง, นายพิสุทธิ์ ทรัพย์วิจิตร อนุกรรมาธิการ, นายสมวงศ์ ทัพพรัตน์ อนุกรรมาธิการ, นางสาวสมบัติ วัฒนไทย อนุกรรมาธิการ, นายวัชรบูล ลี้สุวรรณ อนุกรรมาธิการ และ ดร.วรพจน์ ส่งเจริญ อนุกรรมาธิการและเลขานุการคณะอนุกรรมาธิการด้านศิลปะสร้างสรรค์

เดินหน้าจัดเสวนา “AI ภัยของการสร้างสรรค์?”

     ที่ประชุมรับทราบความคืบหน้าการจัดเสวนาเชิงวิชาการ เรื่อง “AI ภัยของการสร้างสรรค์?” ซึ่งกำหนดจัดขึ้นในวันพุธที่ 26 สิงหาคม 2569 เวลา 13.00–16.30 น. ณ ห้องจัดเลี้ยง 111 ชั้น 1 อาคารสัปปายะสภาสถาน อาคารรัฐสภา

     การเสวนาดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อเปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับบทบาทของ AI ต่อศิลปะและอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ รวมถึงโอกาส ความท้าทาย และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อผู้สร้างสรรค์ผลงานในประเทศไทย

     นอกจากนี้ คณะอนุกรรมาธิการยังรับทราบความคืบหน้าการจัด นิทรรศการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ อาคารสัปปายะสภาสถาน ซึ่งมีกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันจันทร์ที่ 24 สิงหาคม ถึงวันศุกร์ที่ 28 สิงหาคม 2569 ณ บริเวณสระมรกต ชั้น 1 อาคารสัปปายะสภาสถาน อาคารรัฐสภา

ถกแนวทางคุ้มครองลิขสิทธิ์ หลัง AI เข้ามามีบทบาทในงานเพลง

     อีกประเด็นสำคัญในการประชุมคือการพิจารณา แนวทางการคุ้มครองลิขสิทธิ์และผลกระทบของปัญญาประดิษฐ์ต่องานเพลงของไทย โดยคณะอนุกรรมาธิการได้เชิญผู้แทนจากองค์กรที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจลิขสิทธิ์และอุตสาหกรรมเพลงมาร่วมให้ข้อมูล เพื่อศึกษาสถานการณ์ลิขสิทธิ์เพลงไทยในปัจจุบัน ตลอดจนผลกระทบจากการนำ AI มาใช้สร้างสรรค์ผลงานเพลง

     ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วย นางสาวสิริญา บุญญาธิการ ผู้จัดการทั่วไป บริษัท ลิขสิทธิ์ดนตรี (ประเทศไทย) จำกัด, นางสาวชญาภัช แสงทับทิม กรรมการผู้จัดการ บริษัท โฟโนไรทส์ (ไทยแลนด์) จำกัด, นายจิรศักดิ์ วัฒนาพุทธากร กรรมการผู้จัดการ บริษัท เอ็มพีซี มิวสิค จำกัด, นายจิตภิชัย อัศวฤกษนันท์ ผู้บริหารฝ่ายลิขสิทธิ์ บริษัท โรส มีเดีย แอนด์ เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด และนายอิทธิพล เสนีย์วงศ์ ณ อยุธยา ศิลปินและนักร้อง

     การหารือมุ่งพิจารณาผลกระทบที่เกิดขึ้นกับ ลิขสิทธิ์ดนตรี รายได้ของศิลปิน และผู้สร้างสรรค์ผลงาน โดยเฉพาะประเด็นสำคัญเกี่ยวกับความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในผลงานที่สร้างขึ้นโดย AI รวมถึงข้อเสนอหรือความพยายามของบริษัทเทคโนโลยีต่างชาติในการขอปรับแก้กฎหมายเพื่อให้สามารถเข้าถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาเทคโนโลยี AI

ชี้ระบบจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์ไทยยังมีความซ้ำซ้อน

     ที่ประชุมยังได้แลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวกับแนวทางการบริหารจัดการลิขสิทธิ์เพลงในต่างประเทศ โดยเฉพาะกรณีที่ประสบความสำเร็จจากการรวมตัวกันเป็น องค์กรกลางด้านการจัดเก็บและบริหารค่าลิขสิทธิ์ เพื่อลดความซ้ำซ้อนของระบบจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์

     สำหรับประเทศไทย ที่ประชุมมองว่ายังมีความท้าทายจากการมีหน่วยงานหรือบริษัทจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์หลายแห่ง ซึ่งอาจส่งผลต่อผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนการพัฒนาระบบนิเวศของอุตสาหกรรมเพลงไทยในระยะยาว

     อีกประเด็นที่มีการหยิบยกขึ้นหารือคือหลักการที่กำหนดให้ มนุษย์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ ขณะที่การพัฒนา AI และการสร้างสรรค์ผลงานด้วยเทคโนโลยีดังกล่าวทำให้เกิดคำถามใหม่เกี่ยวกับสถานะของผลงานและสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา

     ที่ประชุมจึงมีข้อเสนอให้พิจารณาทบทวน มาตรา 62 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เพื่อให้กฎหมายสามารถรองรับบริบทของการสร้างสรรค์ผลงานในยุค AI และเกิดความเป็นธรรมต่อผู้สร้างสรรค์ผลงานมากยิ่งขึ้น

เสนอรัฐสนับสนุนองค์กรกลางคุ้มครองสิทธิคนทำงานศิลปะ

     หนึ่งในข้อเสนอสำคัญจากการหารือคือการเสนอให้ภาครัฐเข้ามาสนับสนุนการจัดตั้ง องค์กรกลางในการบริหารจัดการลิขสิทธิ์ ที่มีระบบบริหารจัดการโปร่งใสและมีธรรมาภิบาล เพื่อช่วยลดความซ้ำซ้อนในการจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์ และสร้างระบบที่เอื้อต่อการคุ้มครองสิทธิของศิลปิน นักแต่งเพลง นักดนตรี และคนทำงานศิลปะอย่างยั่งยืน

     นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอว่า ในระยะนี้ไม่ควรกำหนดให้ AI มีสิทธิได้รับค่าลิขสิทธิ์จากงานสร้างสรรค์ เนื่องจากยังมีประเด็นสำคัญที่ต้องพิจารณาทั้งในด้านกฎหมาย จริยธรรม และหลักการเกี่ยวกับความเป็นเจ้าของผลงาน

     การหารือของคณะอนุกรรมาธิการด้านศิลปะสร้างสรรค์จึงสะท้อนให้เห็นว่า AI กำลังเข้ามาเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของอุตสาหกรรมสร้างสรรค์และอุตสาหกรรมเพลง อย่างมีนัยสำคัญ ขณะที่ประเทศไทยจำเป็นต้องพัฒนากฎหมาย กลไกคุ้มครองลิขสิทธิ์ และระบบบริหารจัดการที่สามารถรักษาสมดุลระหว่างการส่งเสริมนวัตกรรมกับการคุ้มครองสิทธิของมนุษย์ผู้สร้างสรรค์

นัดประชุมครั้งต่อไป 19 สิงหาคม 2569

     สำหรับการประชุมครั้งต่อไป คณะอนุกรรมาธิการด้านศิลปะสร้างสรรค์ ในคณะกรรมาธิการการศาสนา คุณธรรม จริยธรรม ศิลปะและวัฒนธรรม วุฒิสภา กำหนดประชุมในวันพุธที่ 19 สิงหาคม 2569 เวลา 13.00 น.

     ทั้งนี้ ประเด็นผลกระทบของ AI ต่ออุตสาหกรรมเพลงไทย การคุ้มครองลิขสิทธิ์ และแนวทางการสร้างระบบบริหารจัดการลิขสิทธิ์ที่มีประสิทธิภาพ ยังคงเป็นประเด็นที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด เนื่องจากมีผลโดยตรงต่อศิลปิน ผู้สร้างสรรค์ ผู้ประกอบการ และทิศทางของอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ไทยในยุคปัญญาประดิษฐ์