“บพท.” ดันน้ำผึ้งไทยสู่ซูเปอร์แบรนด์โลก ผนึก มจธ.-เครือข่ายชันโรง ยกระดับมาตรฐานสากล สู้วิกฤตน้ำผึ้งปลอม

“บพท.” ปลุกอุตสาหกรรมน้ำผึ้งไทย ชู “ผึ้งไทย” เป็น Game Changer ดันเศรษฐกิจมูลค่าสูง

     สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) หรือ “บพท.” เดินหน้ายกระดับอุตสาหกรรมน้ำผึ้งไทยสู่ตลาดโลก ผนึกกำลังนักวิจัย เครือข่ายเกษตรกร และคลัสเตอร์ชันโรง ผลักดันมาตรฐานน้ำผึ้งเขตร้อน พร้อมสร้าง “ดัชนีชี้วัดน้ำผึ้งเขตร้อน” หรือ Tropical Honey Index (THI) เพื่อแก้ปัญหาน้ำผึ้งปลอม ยกระดับความเชื่อมั่นผู้บริโภค และเพิ่มศักยภาพการแข่งขันในตลาดสากล ท่ามกลางกระแสรักสุขภาพและความต้องการผลิตภัณฑ์ Superfood ที่เติบโตต่อเนื่องทั่วโลก

     ปัจจุบันประเทศไทยถือเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงที่สุดแห่งหนึ่งของเอเชีย โดยมีสายพันธุ์ผึ้งท้องถิ่นถึง 5 ชนิด จาก 8 ชนิดในภูมิภาคเอเชีย ได้แก่ ผึ้งหลวง ผึ้งโพรง ผึ้งพันธุ์ ผึ้งมิ้ม และผึ้งม้าน รวมถึง “ชันโรง” อีกกว่า 34 สายพันธุ์ ส่งผลให้น้ำผึ้งไทยมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ทั้งรสชาติ กลิ่น และคุณสมบัติทางชีวภาพที่โดดเด่น แตกต่างจากน้ำผึ้งในภูมิภาคอื่นของโลก

     อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมน้ำผึ้งไทยยังเผชิญปัญหาสำคัญ ทั้งเรื่องมาตรฐานสากลที่อ้างอิงข้อมูลจากน้ำผึ้งสายพันธุ์ยุโรป รวมถึงปัญหาน้ำผึ้งปลอมที่กระทบต่อความเชื่อมั่นของผู้บริโภคและราคาตลาดโลก

     รองศาสตราจารย์ ดร.อรวรรณ ดวงภักดี ศูนย์วิจัยผึ้งพื้นเมืองและแมลงผสมเกสร (Bee Park) คณะทรัพยากรชีวภาพและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) และประธานภูมิภาคเอเชีย สมาคมผู้เลี้ยงผึ้งนานาชาติ (International Federation of Beekeepers’ Associations : Apimondia) เปิดเผยว่า แม้ตลาดน้ำผึ้งโลกจะมีมูลค่ากว่า 400,000 ล้านบาท แต่ผู้บริโภคทั่วโลกยังคุ้นเคยกับน้ำผึ้งจากสายพันธุ์ยุโรปมากกว่า เนื่องจากมาตรฐานน้ำผึ้งสากลส่วนใหญ่ถูกกำหนดจากคุณสมบัติของผึ้งสายพันธุ์ยุโรป ทำให้น้ำผึ้งไทยซึ่งมีเอนไซม์และกรดธรรมชาติแตกต่าง ถูกประเมินว่า “ไม่ผ่านเกณฑ์” ทั้งที่มีคุณภาพสูง

     รองศาสตราจารย์ ดร.อรวรรณ ดวงภักดี กล่าวว่า ปัญหาน้ำผึ้งปลอมยังเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ทำให้กลไกราคาน้ำผึ้งโลกบิดเบือน ส่งผลให้น้ำผึ้งแท้คุณภาพสูงจากเกษตรกรไทยถูกกดราคา และไม่สามารถสร้างมูลค่าได้เต็มศักยภาพ

     ด้วยเหตุนี้ คณะวิจัยโครงการ “การสร้างความเข้มแข็งและยกระดับห่วงโซ่มูลค่าแบบองค์รวมของผลผลิตของชันโรงในประเทศไทย” ภายใต้การสนับสนุนของ บพท. จึงเร่งพัฒนากลไกมาตรฐานใหม่เพื่อผลักดันน้ำผึ้งไทยเข้าสู่ตลาดโลกอย่างยั่งยืน

     โครงการดังกล่าวมุ่งสร้างระบบมาตรฐานแบบมีส่วนร่วม ภายใต้แนวคิด “7S3A” ประกอบด้วย 3 แนวทางหลัก ได้แก่

1. Standard – ยกระดับมาตรฐานฟาร์มและกระบวนการผลิตให้ได้มาตรฐาน GAP และ GMP
2. Specialty – ดึงอัตลักษณ์เฉพาะถิ่นของน้ำผึ้งไทย ทั้งรสชาติ สารสำคัญ และคุณค่าทางสุขภาพ มาสร้างมูลค่าเพิ่ม
3. Sustainability – ส่งเสริมการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สร้างรายได้ที่มั่นคงและยั่งยืนแก่เกษตรกร

     นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนา “ดัชนีชี้วัดน้ำผึ้งเขตร้อน” หรือ Tropical Honey Index (THI) เพื่อใช้คัดแยกน้ำผึ้งคุณภาพสูงออกจากน้ำผึ้งทั่วไป รวมถึงตรวจสอบน้ำผึ้งปลอมออกจากระบบ ซึ่งจะช่วยสร้างมาตรฐานใหม่ให้กับอุตสาหกรรมน้ำผึ้งเขตร้อนของไทยในระดับสากล

     รองศาสตราจารย์ ดร.อรวรรณ ดวงภักดี ระบุเพิ่มเติมว่า หากประเทศไทยสามารถสร้างความเชื่อมั่นให้กับตลาดโลกได้สำเร็จ มูลค่าการส่งออกน้ำผึ้งไทยที่ปัจจุบันอยู่ในระดับ “พันล้านบาท” จะสามารถขยายตัวได้อีกมหาศาล พร้อมยกระดับน้ำผึ้งไทยจากสินค้าเกษตรพื้นฐาน สู่การเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพระดับพรีเมียม หรือ “Superfood” ที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ

     ทั้งนี้ บพท. ยังตั้งเป้าผลักดัน “น้ำผึ้งไทย” ให้เป็น “ซูเปอร์แบรนด์ระดับโลก” ผ่านการสร้างภาพจำร่วมของผลิตภัณฑ์ไทย ภายใต้แนวคิด “Multi-Brand” หรือ “มาตรฐานร่วม-เรื่องเล่าร่วม-สัญลักษณ์ร่วม” เพื่อสร้างอัตลักษณ์ของน้ำผึ้งไทยให้โดดเด่นในตลาดโลก

     ผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจชีวภาพมองว่า การยกระดับอุตสาหกรรมน้ำผึ้งไทย ไม่เพียงช่วยเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ แต่ยังมีส่วนสำคัญต่อการอนุรักษ์ระบบนิเวศ ความหลากหลายทางชีวภาพ และการสร้างรายได้ที่มั่นคงให้กับเกษตรกรไทยในระยะยาว

     “ผึ้ง” จึงไม่ได้เป็นเพียงแมลงผสมเกสร แต่กำลังก้าวขึ้นมาเป็น “Game Changer” หรือ “ตัวเปลี่ยนเกม” สำคัญ ที่จะช่วยขับเคลื่อนประเทศไทยสู่เศรษฐกิจมูลค่าสูงในอนาคตอย่างแท้จริง