“ยศชนัน” เปิด MSAT-13 ฉลอง 40 ปี เอ็มเทค สวทช. ดันวัสดุขั้นสูงผสาน AI พลิกอุตสาหกรรมไทยสู่ผู้สร้างนวัตกรรม Nature-Positive Industry

“ยศชนัน” เปิดเวที MSAT-13 ฉลอง 40 ปี เอ็มเทค สวทช. ดันวัสดุขั้นสูงผสาน AI พลิกอุตสาหกรรมไทยสู่ผู้สร้างนวัตกรรม มุ่งเป้า Nature-Positive Industry

     กรุงเทพฯ – 12 พฤศจิกายน 2569 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นประธานเปิดการประชุมวิชาการนานาชาติด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีวัสดุ ครั้งที่ 13 (The 13th International Conference on Materials Science and Technology: MSAT-13) เนื่องในโอกาสครบรอบ 40 ปี ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) ภายใต้สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) พร้อมปาฐกถาพิเศษและมอบโล่เชิดชูเกียรติ “MTEC Sustainability Partners Recognition 2026” ให้แก่ 12 องค์กรภาคีเครือข่ายด้านความยั่งยืน ณ ห้องจูปิเตอร์ อาคารชาเลนเจอร์ อิมแพ็ค เมืองทองธานี

     การประชุม MSAT-13 จัดขึ้นเพื่อเป็นเวทีเชื่อมโยงงานวิจัยด้านวัสดุศาสตร์ขั้นสูงสู่การใช้งานจริงในภาคอุตสาหกรรม เปิดโอกาสให้นักวิจัย นักวิทยาศาสตร์ และผู้ประกอบการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และเทคโนโลยี ตลอดจนร่วมกันขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนและเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ของประเทศไทย โดยปีนี้มีความสำคัญเป็นพิเศษ เนื่องจากเป็นวาระครบรอบ 40 ปีของเอ็มเทค ซึ่งมุ่งยกระดับบทบาทจากหน่วยงานวิจัยสู่การเป็นพันธมิตรด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมของภาคอุตสาหกรรม

ยศชนันชู AI และวัสดุขั้นสูง เปลี่ยนไทยจากผู้ใช้เทคโนโลยีสู่ผู้สร้างนวัตกรรม

     ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. กล่าวถึงทิศทางยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศว่า โลกกำลังก้าวเข้าสู่ยุคแห่งการออกแบบและสร้างสรรค์สิ่งใหม่ โดยปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) และเทคโนโลยีวัสดุขั้นสูง (Advanced Materials) เป็นปัจจัยสำคัญในการปลดล็อกข้อจำกัดของภาคอุตสาหกรรม

     กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จึงมุ่งผลักดันประเทศไทยจากการเป็นเพียงผู้ใช้เทคโนโลยีไปสู่การเป็นผู้สร้างนวัตกรรมที่มีองค์ความรู้ เทคโนโลยี และทรัพย์สินทางปัญญาเป็นของตนเอง โดยให้ความสำคัญกับการนำ AI มาเร่งกระบวนการวิจัยและออกแบบวัสดุ หรือ AI for Materials (AI4M) ร่วมกับห้องปฏิบัติการทดลองอัตโนมัติ เพื่อเพิ่มความแม่นยำ ลดระยะเวลาการค้นคว้าวิจัย และสร้างนวัตกรรมที่ตอบโจทย์อุตสาหกรรมแห่งอนาคต

     สำหรับการเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรมไทย กระทรวง อว. วางแนวทางสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่

1. จากการลดการปล่อยคาร์บอนสู่การฟื้นฟูธรรมชาติ (Carbon Reduction to Nature Restoration) มุ่งพัฒนาเทคโนโลยีที่ไม่เพียงลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่ยังช่วยฟื้นฟูระบบนิเวศ ความหลากหลายทางชีวภาพ ดิน และน้ำ

2. จากการเลือกใช้วัสดุสู่การสร้างสรรค์วัสดุใหม่ (Material Selection to Material Creation) พัฒนาความสามารถในการออกแบบวัสดุจากระดับโมเลกุลและอะตอม ให้มีคุณสมบัติเฉพาะตามความต้องการของอุตสาหกรรม

3. จากการทดลองแบบลองผิดลองถูกสู่การค้นพบด้วย AI (Trial and Error to AI-driven Discovery) นำ AI และห้องปฏิบัติการอัตโนมัติมาช่วยออกแบบการทดลอง วิเคราะห์ข้อมูล และเร่งกระบวนการค้นคว้าวิจัยให้มีความแม่นยำและรวดเร็วยิ่งขึ้น

4. จากการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมสู่การผลิตที่ฟื้นฟูธรรมชาติ (Green Production to Nature-Positive Production) เชื่อมโยงทรัพยากรชีวภาพของประเทศไทยเข้ากับเทคโนโลยีขั้นสูงและเซมิคอนดักเตอร์ เพื่อสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจควบคู่กับการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม

ชู 5 กลุ่มวัสดุขั้นสูง สร้างฐานอุตสาหกรรมความยั่งยืนระดับโลก

     ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวอีกว่า ประเทศไทยมีศักยภาพที่จะก้าวสู่การเป็นพื้นที่ต้นแบบด้านการพัฒนาวัสดุเพื่อความยั่งยืนระดับโลก โดยมุ่งเน้นการพัฒนาวัสดุขั้นสูง 5 กลุ่มสำคัญ ได้แก่

1. วัสดุรูพรุนสำหรับดักจับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ พัฒนาเทคโนโลยีวัสดุที่มีโครงสร้างรูพรุนเพื่อดักจับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากภาคอุตสาหกรรม ช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

2. วัสดุไฟฟ้าเคมีสำหรับกำจัดสารพิษและมลพิษในน้ำเสีย พัฒนาวัสดุและเทคโนโลยีที่ช่วยบำบัดน้ำเสีย ลดการปนเปื้อนของสารพิษและมลพิษในสิ่งแวดล้อม

3. ซีเมนต์และวัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำ นำก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และวัสดุเหลือใช้จากภาคอุตสาหกรรมมาต่อยอดเป็นวัสดุก่อสร้างที่มีความแข็งแรงสูงและช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

4. วัสดุชีวภาพและวัสดุซ่อมแซมตัวเอง นำเศษเหลือจากภาคการเกษตรมาต่อยอดเป็นวัสดุชีวภาพและผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง เพิ่มมูลค่าทรัพยากรภายในประเทศ

5. วัสดุสำหรับพลังงานหมุนเวียน พัฒนาแบตเตอรี่และแม่เหล็กสมรรถนะสูง ลดการพึ่งพาแร่หายาก และเสริมสร้างความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทานพลังงานสะอาด

     รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. กล่าวเน้นย้ำว่า การนำ AI มาบูรณาการองค์ความรู้ข้ามสาขา ร่วมกับฐานข้อมูลทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาของประเทศไทย จะเป็นปัจจัยสำคัญในการเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรม หากประเทศไทยสามารถพัฒนามาตรฐานอุตสาหกรรมที่มุ่งฟื้นฟูธรรมชาติ ควบคู่กับการเร่งขับเคลื่อน 3 โครงการนำร่อง ได้แก่ วัสดุแผ่นกรองและตัวเร่งปฏิกิริยาสำหรับบำบัดน้ำเสีย วัสดุชีวภาพสมรรถนะสูง และวัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำ จะช่วยเพิ่มมูลค่าทรัพยากรธรรมชาติและผลผลิตทางการเกษตรของไทย ตลอดจนขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนให้เกิดผลเป็นรูปธรรม

ชู 3 เสาหลักเทคโนโลยี Siam Silica – Siam Medica – Siam Terra

     นอกจากนี้ ทิศทางการพัฒนาเทคโนโลยีของกระทรวง อว. ยังให้ความสำคัญกับ 3 เสาหลักเทคโนโลยี (Three Technology Pillars) ได้แก่ “Siam Silica – Siam Medica – Siam Terra” เพื่อวางรากฐานการพัฒนาอุตสาหกรรมวัสดุขั้นสูงและเทคโนโลยีที่สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศรษฐกิจไทย

     ข้อมูลจากรายงานของธนาคารโลก (World Bank) ปี 2569 ระบุว่า อุตสาหกรรมการผลิตขั้นสูงเป็นหนึ่งใน 5 อุตสาหกรรมแห่งอนาคตของประเทศไทย และมีสัดส่วนประมาณ 9% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP)

     ขณะที่ข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ณ วันที่ 15 ตุลาคม 2569 ระบุว่า ตั้งแต่ปี 2566 จนถึงครึ่งแรกของปี 2569 มีโครงการยื่นขอรับการส่งเสริมการลงทุนในกลุ่มวัสดุขั้นสูงจำนวน 35 โครงการ คิดเป็นมูลค่ารวมกว่า 23,500 ล้านบาท ครอบคลุมวัสดุแบตเตอรี่ เซลล์เชื้อเพลิง และเซรามิกสมรรถนะสูง ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นมูลค่าคำขอรับการส่งเสริมการลงทุน ไม่ใช่มูลค่าการลงทุนที่ดำเนินการแล้ว สะท้อนให้เห็นถึงความสนใจของภาคเอกชนต่ออุตสาหกรรมวัสดุขั้นสูงที่มีแนวโน้มเติบโตในอนาคต

เอ็มเทคก้าวสู่ทศวรรษที่ 5 เปิด 3 ยุทธศาสตร์วิจัย ตอบโจทย์อุตสาหกรรมไทย

     ด้าน รศ.ดร.เติมศักดิ์ ศรีคิรินทร์ ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กล่าวว่า ในโอกาสก้าวเข้าสู่ทศวรรษที่ 5 เอ็มเทคพร้อมยกระดับบทบาทการทำงานสู่การเป็นพันธมิตรด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม เพื่อร่วมแก้ไขโจทย์และตอบสนองความต้องการที่แท้จริงของภาคอุตสาหกรรมและหน่วยงานผู้ใช้ประโยชน์ โดยขับเคลื่อนผ่าน 3 ทิศทางวิจัยยุทธศาสตร์ (MTEC Strategic Research Themes) ได้แก่

     1. Material Solution for Net Zero: วัสดุเพื่อมุ่งสู่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์

     มุ่งพัฒนาเทคโนโลยีวัสดุเพื่อสนับสนุนเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอนและการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ พร้อมผลักดันงานวิจัยไปสู่การใช้งานจริงในภาคอุตสาหกรรม โดยพัฒนาฐานข้อมูลและตัวชี้วัดด้านความยั่งยืน เพื่อใช้กำหนดทิศทาง ประเมินศักยภาพ และติดตามผลการดำเนินงาน ปัจจุบันเข้าสู่ระยะนำไปปฏิบัติจริง (Implementation Phase) ครอบคลุมการจัดซื้อจัดจ้างสีเขียว (Green Public Procurement: GPP) การสนับสนุนผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทานเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน (Sustainable Aviation Fuel: SAF) การผลิตถ่านชีวภาพ (Biochar) การออกแบบและจัดการพลาสติกตลอดวัฏจักรชีวิต การใช้ประโยชน์จากกากอุตสาหกรรมเพื่อสนับสนุนการสิ้นสุดสถานะของเสีย (End of Waste) ตลอดจนการแปรรูปไผ่และวัสดุเหลือใช้ให้เป็นวัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำ

     ตัวอย่างผลงานสำคัญ ได้แก่ เทคโนโลยีดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ “Circular-Carbon-CATCH” ซึ่งพัฒนาจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร และมวลรวมสังเคราะห์ “G-Rock” เพื่อสนับสนุนเศรษฐกิจหมุนเวียนและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

     2. Modern Manufacturing, Modern Transport & Road Safety: การผลิตสมัยใหม่ ระบบขนส่ง และความปลอดภัยทางถนน

     มุ่งพัฒนาเทคโนโลยีวัสดุและการออกแบบเพื่อยกระดับภาคการผลิต ระบบขนส่ง และความปลอดภัยทางถนน โดยร่วมมือกับการทางพิเศษแห่งประเทศไทย (กทพ.) และการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) ในการทดสอบด้านความปลอดภัยของยานยนต์และโครงสร้างพื้นฐานระบบราง

     นอกจากนี้ ยังพัฒนาระบบยึดเหนี่ยวราง (Rail Fastener System) และซอฟต์แวร์บำรุงรักษาอัจฉริยะ “RCMate 4.0” เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจสอบและบำรุงรักษาระบบขนส่ง ตลอดจนสนับสนุนการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมของประเทศให้มีความปลอดภัยและทันสมัยยิ่งขึ้น

     3. Medical & Health Innovation: นวัตกรรมการแพทย์และสุขภาพ

     มุ่งพัฒนาวัสดุ อุปกรณ์การแพทย์ และเทคโนโลยีสุขภาพ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน พร้อมผลักดันผลงานวิจัยสู่การใช้งานจริงและการต่อยอดเชิงพาณิชย์ ตัวอย่างผลงาน ได้แก่ แพลตฟอร์มพัฒนาเครื่องมือแพทย์ “MEDDrive” วัสดุทดแทนกระดูก “M-bone” แผ่นรองในรองเท้าเฉพาะบุคคล “3D Sole” อุปกรณ์ช่วยพยุงหลัง “รอส” และชุดบอดีสูทพยุงกล้ามเนื้อ “เรเชล” สำหรับผู้สูงอายุ

     รวมถึงการต่อยอดสู่การพัฒนามาตรฐานกลางระดับประเทศด้านที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุ เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำองค์ความรู้และมาตรฐานไปประยุกต์ใช้ได้อย่างเหมาะสม

     รศ.ดร.เติมศักดิ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า ตลอดระยะเวลา 40 ปีที่ผ่านมา เอ็มเทคได้ทำหน้าที่วางรากฐานทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีวัสดุของประเทศไทยอย่างมั่นคง แต่ความท้าทายสำคัญในระยะต่อไปคือการเปลี่ยนผลงานวิจัยในห้องปฏิบัติการให้กลายเป็นเครื่องมือในการแก้ไขปัญหาจริง เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันให้ผู้ประกอบการ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน เพื่อร่วมขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู่อนาคตที่ยั่งยืน

มอบโล่ 12 องค์กรต้นแบบ ขับเคลื่อนความยั่งยืนร่วมกับเอ็มเทค

     ภายในงาน ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. เป็นประธานมอบโล่เชิดชูเกียรติ “MTEC Sustainability Partners Recognition 2026” ให้แก่ 12 องค์กรภาคีเครือข่ายที่มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนและขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

     ประเภทที่ 1 เครือข่ายพันธมิตรด้านความยั่งยืน (Sustainability Network Partner) จำนวน 6 องค์กร เพื่อยกย่ององค์กรที่มีบทบาทสำคัญในการสร้างเครือข่ายและส่งเสริมความร่วมมือด้านความยั่งยืน ประกอบด้วย

1. สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.)

2. สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)

3. สำนักงานสถิติแห่งชาติ (สสช.)

4. องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.)

5. สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.)

6. มูลนิธิสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (ม.ส.ท.)

     ประเภทที่ 2 พันธมิตรดีเด่นด้านการใช้ประโยชน์นวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน (Outstanding Sustainability Partner) จำนวน 6 องค์กร เพื่อยกย่องหน่วยงานที่นำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง และสร้างผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมด้านความยั่งยืน ประกอบด้วย

1. การทางพิเศษแห่งประเทศไทย (กทพ.)

2. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.)

3. ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.)

4. การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.)

5. ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.)

6. บริษัท ธนารักษ์พัฒนาสินทรัพย์ จำกัด (ธพส.)

     การประชุมวิชาการนานาชาติด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีวัสดุ ครั้งที่ 13 (MSAT-13) เนื่องในโอกาสครบรอบ 40 ปี ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ จึงเป็นอีกหมุดหมายสำคัญในการเชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีวัสดุขั้นสูง และปัญญาประดิษฐ์ เข้ากับการพัฒนาอุตสาหกรรมไทย โดยมุ่งเปลี่ยนผ่านจากการเป็นผู้ใช้เทคโนโลยีสู่การเป็นผู้สร้างนวัตกรรมที่มีขีดความสามารถในการแข่งขันระดับสากล พร้อมขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และมุ่งสู่ Nature-Positive Industry หรืออุตสาหกรรมที่ไม่เพียงลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่ยังมีส่วนช่วยฟื้นฟูธรรมชาติอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน

     ผู้สนใจสามารถติดตามรายละเอียดการประชุม MSAT-13 ได้ที่ www.mtec.or.th/msat-13