12 ปี TOETVA นวัตกรรมผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปากไร้แผลที่คอ ฝีมือศัลยแพทย์ไทย สู่การยอมรับกว่า 45 ประเทศทั่วโลก

12 ปี “TOETVA” นวัตกรรมผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปากไร้แผล จากฝีมือศัลยแพทย์ไทย สู่การยอมรับกว่า 45 ประเทศทั่วโลก

     กรุงเทพฯ – ครบรอบ 12 ปีของ TOETVA (Transoral Endoscopic Thyroidectomy Vestibular Approach) เทคนิคการผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องผ่านทางช่องปากที่ช่วยหลีกเลี่ยงแผลผ่าตัดบนผิวหนังบริเวณลำคอ ซึ่งพัฒนาขึ้นจากองค์ความรู้ของทีมแพทย์ไทยและโรงพยาบาลตำรวจ ก่อนเผยแพร่และถ่ายทอดองค์ความรู้จนได้รับการนำไปประยุกต์ใช้โดยศัลยแพทย์ในกว่า 45 ประเทศทั่วโลก สะท้อนศักยภาพของวงการแพทย์ไทยในการพัฒนานวัตกรรมการรักษาสู่ระดับนานาชาติ

     บุคคลสำคัญที่มีบทบาทในการพัฒนาและเผยแพร่เทคนิคดังกล่าวคือ พ.ต.อ.นพ.อังกูร อนุวงศ์ ศัลยแพทย์อนุสาขาศัลยศาสตร์ผ่านกล้อง หัวหน้าหน่วยผ่าตัดส่องกล้องศัลยกรรม กลุ่มงานศัลยกรรม โรงพยาบาลตำรวจ เป็นผู้รายงานเทคนิคการผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปาก หรือ TOETVA เป็นรายแรกของโลกในปี พ.ศ. 2557 โดยข้อมูลปี 2569 ระบุว่ามีประสบการณ์รักษาสะสมมากกว่า 7,000 ราย มีผลงานวิจัยตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์นานาชาติ 67 เรื่อง ได้รับการอ้างอิงทางวิชาการมากกว่า 3,232 ครั้ง และมีค่า h-index 29

จากคำถามเรื่อง “แผลเป็นที่คอ” สู่การพัฒนา TOETVA

     จุดเริ่มต้นของการพัฒนา การผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปาก หรือ TOETVA มาจากคำถามว่า เหตุใดผู้ป่วยที่ต้องผ่าตัดต่อมไทรอยด์จึงต้องมีแผลเป็นบริเวณลำคอไปตลอดชีวิต เนื่องจากการผ่าตัดต่อมไทรอยด์แบบเปิดโดยทั่วไปอาจทำให้เกิดแผลบริเวณลำคอ ซึ่งเป็นประเด็นที่ผู้ป่วยบางรายกังวลต่อภาพลักษณ์ ความมั่นใจ และคุณภาพชีวิต

     แนวคิดดังกล่าวนำไปสู่การศึกษากายวิภาคอย่างละเอียด และพัฒนาแนวทางเข้าถึงต่อมไทรอยด์ผ่านบริเวณเยื่อบุด้านในริมฝีปากล่าง โดยเปิดแผลขนาดเล็กภายในช่องปากจำนวน 3 จุด เพื่อสอดกล้องและเครื่องมือผ่าตัดผ่านชั้นเนื้อเยื่อไปยังต่อมไทรอยด์ ทำให้สามารถผ่าตัดก้อนหรือเนื้อเยื่อเป้าหมายโดยไม่ทิ้งแผลผ่าตัดที่มองเห็นได้บนผิวหนังบริเวณลำคอ

     ผู้ป่วยสามารถพักรักษาตัวในโรงพยาบาลประมาณ 2 วันและฟื้นตัวกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ในเวลาไม่นาน ทั้งนี้ ระยะเวลาพักฟื้นและผลการรักษาจะแตกต่างกันไปตามชนิดของโรค สภาพร่างกาย และการประเมินของแพทย์แต่ละราย

     ในช่วงเริ่มต้น TOETVA ยังมีข้อสงสัยเกี่ยวกับความเป็นไปได้และความปลอดภัย พ.ต.อ.นพ.อังกูร อนุวงศ์ จึงดำเนินการเก็บข้อมูลผู้ป่วยอย่างเป็นระบบ ติดตามผลการรักษา และเผยแพร่ผลงานวิจัยในวารสารการแพทย์นานาชาติ จนองค์ความรู้ดังกล่าวได้รับความสนใจและถูกนำไปใช้เป็นแนวทางประกอบการเรียนรู้ของศัลยแพทย์ในหลายประเทศ

TOETVA คืออะไร และผ่าตัดอย่างไร

     TOETVA หรือ Transoral Endoscopic Thyroidectomy Vestibular Approach เป็นเทคนิคการผ่าตัดต่อมไทรอยด์ผ่านช่องปาก โดยใช้การดมยาสลบเช่นเดียวกับการผ่าตัดมาตรฐาน และใช้กล้องส่องเพื่อช่วยให้ศัลยแพทย์มองเห็นโครงสร้างสำคัญในบริเวณผ่าตัด

     เทคนิคดังกล่าวสามารถใช้กล้องความละเอียดสูงระดับ 4K เพื่อช่วยเพิ่มความชัดเจนในการมองเห็นระหว่างการผ่าตัด ขณะที่เครื่องมือส่องกล้องมาตรฐานสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับเทคนิคดังกล่าวได้ จึงเอื้อต่อการถ่ายทอดองค์ความรู้ไปยังศูนย์การแพทย์ในประเทศต่าง ๆ ทั้งในทวีปอเมริกา ยุโรป และเอเชีย

     จุดเด่นสำคัญของ TOETVA คือการเข้าถึงต่อมไทรอยด์จากทางช่องปาก ทำให้แผลผ่าตัดถูกซ่อนไว้ภายในช่องปากและหลีกเลี่ยงแผลเป็นที่ผิวหนังบริเวณลำคอ อย่างไรก็ตาม เทคนิคนี้ไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยทุกราย การเลือกวิธีรักษาจำเป็นต้องพิจารณาจากชนิด ขนาด และตำแหน่งของก้อน รวมถึงภาวะสุขภาพและข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ของผู้ป่วยแต่ละราย

ถ่ายทอดองค์ความรู้จากไทยสู่ศัลยแพทย์ทั่วโลก

     ตลอดระยะเวลา 12 ปี พ.ต.อ.นพ.อังกูร อนุวงศ์ ได้รับเชิญไปบรรยาย สาธิตการผ่าตัด และทำหน้าที่ถ่ายทอดเทคนิค TOETVA ให้แก่ศัลยแพทย์ในหลายประเทศ ขณะเดียวกันมีศัลยแพทย์จากต่างประเทศเดินทางมาศึกษาดูงานที่ โรงพยาบาลตำรวจ อย่างต่อเนื่อง

     โรงพยาบาลตำรวจยังร่วมกับ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดการประชุมวิชาการนานาชาติ International Thyroid NOTES Conference ณ โรงพยาบาลตำรวจมาแล้ว 7 ครั้ง โดยการประชุมดังกล่าวเป็นเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านการผ่าตัดไทรอยด์ผ่านกล้องและเทคนิคการรักษาระหว่างศัลยแพทย์จากหลายประเทศ

     ในอดีต โรงพยาบาลตำรวจมีข้อมูลการจัดประชุม International Thyroid NOTES Conference ครั้งที่ 4 เมื่อปี 2562 โดยมีแพทย์จากนานาประเทศเข้าร่วม และมีการสาธิตการผ่าตัดไทรอยด์ผ่านกล้องทางช่องปากโดยทีมแพทย์ของโรงพยาบาลตำรวจ

ต่อยอด TOETVA สู่การผ่าตัดไทรอยด์ด้วยหุ่นยนต์

     การพัฒนานวัตกรรมไม่ได้หยุดอยู่ที่การผ่าตัดไทรอยด์ผ่านกล้องทางช่องปาก โดยในปี พ.ศ. 2566 พ.ต.อ.นพ.อังกูร อนุวงศ์ และทีมแพทย์โรงพยาบาลตำรวจประสบความสำเร็จในการผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปากด้วยหุ่นยนต์ หรือ Transoral Robotic Thyroidectomy (TORT) โดยใช้ระบบหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด da Vinci Xi

    ข้อมูลจากโรงพยาบาลตำรวจระบุว่า การผ่าตัดดังกล่าวดำเนินการเมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2566 และเป็นการผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปากด้วยหุ่นยนต์เป็นรายแรกในประเทศไทย โดยดำเนินการ ณ ศูนย์ส่องกล้องและการผ่าตัดผ่านกล้องด้วยหุ่นยนต์ (Police Endo-Laparoscopic and Robotic Surgery Center: PERSC) โรงพยาบาลตำรวจ

     พ.ต.อ.นพ.อังกูร อนุวงศ์ มีประสบการณ์ผ่าตัดไทรอยด์ด้วยหุ่นยนต์สะสมมากกว่า 70 ราย ถือเป็นการต่อยอดองค์ความรู้ด้านการผ่าตัดผ่านทางช่องปากเข้ากับเทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระดับสูง

ทางเลือกใหม่ รักษาก้อนเนื้องอกไทรอยด์โดยไม่ต้องผ่าตัดในผู้ป่วยที่เหมาะสม

     นอกจากการผ่าตัดแบบเปิดและ TOETVA แล้ว ปัจจุบันผู้ป่วยก้อนหรือเนื้องอกไทรอยด์บางรายอาจมีทางเลือกในการรักษาด้วยการจี้ก้อนด้วยความร้อน เช่น Radiofrequency Ablation (RFA) หรือ Microwave Ablation โดยใช้เข็มขนาดเล็กผ่านผิวหนังเข้าสู่ก้อนภายใต้การนำทางด้วยอัลตราซาวนด์แบบเรียลไทม์ ก่อนส่งพลังงานความร้อนเพื่อทำลายเนื้อเยื่อเป้าหมาย

     ข้อดีของแนวทางดังกล่าวคือ ผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์อาจไม่จำเป็นต้องตัดต่อมไทรอยด์ออกทั้งหมด และสามารถทำหัตถการภายใต้ยาชาเฉพาะที่ได้ อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้ RFA หรือ Microwave Ablation ต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์เฉพาะทาง และไม่ใช่ทางเลือกที่เหมาะสมสำหรับก้อนหรือผู้ป่วยทุกประเภท

“ไม่มีวิธีรักษาที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน” ต้องเลือกตามความเหมาะสมของผู้ป่วย

     พ.ต.อ.นพ.อังกูร อนุวงศ์ กล่าวว่า ต่อมไทรอยด์เป็นอวัยวะรูปร่างคล้ายผีเสื้อบริเวณด้านหน้าลำคอ มีหน้าที่ผลิตฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมระบบเผาผลาญของร่างกาย ความผิดปกติที่พบได้ ได้แก่ ก้อนหรือเนื้องอกไทรอยด์ มะเร็งไทรอยด์ และภาวะไทรอยด์เป็นพิษ

     สัญญาณที่ควรเข้ารับการตรวจประเมิน ได้แก่ คลำพบก้อนบริเวณลำคอ ก้อนมีขนาดโตขึ้นอย่างรวดเร็ว เสียงแหบ กลืนลำบาก ใจสั่น มือสั่น หรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ โดยแพทย์อาจพิจารณาตรวจด้วยอัลตราซาวนด์และการตรวจทางพยาธิวิทยาตามความเหมาะสม เพื่อช่วยวางแผนการรักษา

    พ.ต.อ.นพ.อังกูร อนุวงศ์ ยังเน้นว่า แม้ปัจจุบันจะมีเทคโนโลยีและทางเลือกในการรักษาโรคไทรอยด์เพิ่มขึ้น แต่ไม่มีวิธีใดที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยทุกคน เพราะผู้ป่วยแต่ละรายมีลักษณะโรคและเงื่อนไขทางสุขภาพแตกต่างกัน

     การผ่าตัดแบบเปิดมาตรฐานยังคงเป็นทางเลือกที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยบางราย โดยเฉพาะกรณีที่มีก้อนขนาดใหญ่หรือมีลักษณะที่ไม่เหมาะกับการผ่าตัดส่องกล้องหรือการรักษาด้วยการจี้ความร้อน ดังนั้น หัวใจสำคัญจึงอยู่ที่การประเมินผู้ป่วยอย่างละเอียด เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมทั้งในด้านความปลอดภัย ผลการรักษา และคุณภาพชีวิต

     “เทคโนโลยีเป็นเพียงเครื่องมือ เป้าหมายสำคัญที่สุดคือการมอบผลลัพธ์ที่ดีที่สุดให้กับผู้ป่วยแต่ละคน” พ.ต.อ.นพ.อังกูร อนุวงศ์ กล่าว

12 ปี TOETVA สะท้อนศักยภาพการแพทย์ไทยสู่เวทีโลก

     ตลอดระยะเวลา 12 ปี TOETVA หรือการผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปาก ได้กลายเป็นหนึ่งในตัวอย่างของการพัฒนาองค์ความรู้ทางการแพทย์จากประเทศไทยที่ได้รับการเผยแพร่และนำไปประยุกต์ใช้ในระดับนานาชาติ โดยมีโรงพยาบาลตำรวจเป็นหนึ่งในสถาบันสำคัญในการพัฒนา ถ่ายทอดองค์ความรู้ และสร้างเครือข่ายทางวิชาการด้านการผ่าตัดไทรอยด์ผ่านกล้อง

     เส้นทางดังกล่าวยังสะท้อนบทบาทของ พ.ต.อ.นพ.อังกูร อนุวงศ์ และทีมศัลยแพทย์ในการพัฒนาเทคนิค TOETVA ต่อยอดสู่การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ และสนับสนุนการถ่ายทอดองค์ความรู้แก่ศัลยแพทย์จากนานาประเทศ ขณะเดียวกันผู้ป่วยยังมีทางเลือกในการรักษาที่หลากหลายขึ้น ทั้งการผ่าตัดแบบเปิด การผ่าตัดส่องกล้องทางช่องปาก การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ และการจี้ก้อนด้วยความร้อนในผู้ป่วยที่เหมาะสม

     สำหรับผู้ที่สนใจเข้ารับคำปรึกษาและตรวจประเมินกับ พ.ต.อ.นพ.อังกูร อนุวงศ์ สามารถติดต่อได้ที่ โรงพยาบาลตำรวจ แบบ Walk-in, โรงพยาบาลพญาไท 2 โทรศัพท์ 02-617-2444 ต่อ 4126 และ 4161 หรือ โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ โทรศัพท์ 02-066-8888 ชั้น 16D ทั้งนี้ ผู้ป่วยควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์ก่อนตัดสินใจเลือกวิธีรักษา เนื่องจากข้อบ่งชี้และความเหมาะสมแตกต่างกันในแต่ละราย