“ศ.ดร.อมร” วิเคราะห์ไฟไหม้คลองถมเซ็นเตอร์ ชี้ 5 ปัจจัยเร่งเพลิงลาม-โครงสร้างเหล็กทรุด แนะยกระดับกฎหมายอาคารพาณิชย์
“ศ.ดร.อมร” วิเคราะห์ไฟไหม้คลองถมเซ็นเตอร์ ชี้ 5 ปัจจัยเร่งเพลิงลุกลาม-โครงสร้างเหล็กทรุด แนะยกระดับกฎหมายความปลอดภัยอาคาร
จากเหตุการณ์เพลิงไหม้คลองถมเซ็นเตอร์ ซึ่งเกิดการลุกลามอย่างรวดเร็วและส่งผลให้โครงสร้างอาคารเกิดการทรุดตัว ศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทย และอาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้วิเคราะห์ปัจจัยด้านโครงสร้างและระบบความปลอดภัยของอาคาร พร้อมตั้งข้อสังเกต 5 ประเด็นที่ควรตรวจสอบ เพื่อถอดบทเรียนและยกระดับมาตรการป้องกันเหตุเพลิงไหม้ในอาคารพาณิชย์ที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน
ศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ กล่าวว่า อาคารคลองถมเซ็นเตอร์มีลักษณะเป็นอาคารพาณิชย์โครงสร้างเหล็ก 3 ชั้น และมีผู้ใช้งานจำนวนมาก เมื่อพิจารณาจากลักษณะการลุกลามของเพลิงและการทรุดตัวของโครงสร้าง จึงมีประเด็นสำคัญที่ควรตรวจสอบอย่างละเอียด โดยเฉพาะปัจจัยที่อาจทำให้เพลิงแพร่กระจายอย่างรวดเร็วและส่งผลต่อความสามารถในการรับน้ำหนักของโครงสร้าง
ประเด็นแรก คือ การแบ่งพื้นที่ภายในอาคารและผนังป้องกันไฟ เนื่องจากพื้นที่ภายในอาคารมีการแบ่งเป็นพื้นที่ค้าขายหลายส่วน หากพื้นที่แต่ละส่วนไม่มีผนังกันไฟหรือระบบแบ่งแยกพื้นที่เพื่อจำกัดการลุกลามของเพลิงอย่างเหมาะสม อาจทำให้ไฟสามารถแพร่กระจายจากพื้นที่หนึ่งไปยังอีกพื้นที่หนึ่งได้อย่างรวดเร็ว
ประเด็นที่สอง คือ ปริมาณและประเภทของเชื้อเพลิงภายในพื้นที่ค้าขาย ซึ่งอาจมีวัสดุที่ติดไฟได้หลายประเภท เช่น สายไฟ พลาสติก อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ แบตเตอรี่ และก๊าซ วัสดุเหล่านี้อาจทำให้เกิดความร้อนสูงและทำให้เพลิงลุกลามอย่างรวดเร็ว รวมถึงอาจเกิดเสียงดังคล้ายการระเบิดเป็นระยะจากวัสดุหรืออุปกรณ์บางประเภทที่ได้รับความร้อนสูง
ประเด็นที่สาม คือ การป้องกันไฟของโครงสร้างเหล็ก โดยต้องตรวจสอบว่าโครงสร้างเหล็กของอาคารมีการป้องกันไฟหรือไม่ เนื่องจากเหล็กที่ได้รับความร้อนสูงสามารถสูญเสียกำลังในการรับน้ำหนักและความแข็งแกร่งลงอย่างมาก โดยเมื่ออุณหภูมิสูงประมาณ 500–600 องศาเซลเซียส กำลังรับน้ำหนักและความแข็งแกร่งของเหล็กอาจลดลงได้ถึงประมาณครึ่งหนึ่ง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดของเหล็กและสภาวะที่เกิดขึ้น
เมื่อโครงสร้างเหล็กได้รับความร้อนสูง เหล็กอาจเกิดการโก่งงอ บิดเบี้ยว และเสียรูป ส่งผลให้ความสามารถในการรับน้ำหนักลดลง นอกจากนี้ ยังต้องพิจารณาความแข็งแรงของจุดต่อระหว่างเสาและคาน รวมถึงรายละเอียดการยึดต่อด้วยนอตหรืออุปกรณ์เชื่อมต่อ เนื่องจากการขยายตัวของเหล็กจากความร้อนอาจส่งผลต่อรอยต่อและนำไปสู่ความเสียหายของโครงสร้างอย่างต่อเนื่อง จนพื้นหรือส่วนอื่นของอาคารเกิดการพังทลายตามมาได้
ประเด็นที่สี่ คือ ระบบดับเพลิงอัตโนมัติและระบบสปริงเกอร์ โดยอาคารขนาดใหญ่ที่มีพื้นที่ใช้งานจำนวนมากควรมีระบบป้องกันและระงับอัคคีภัยที่เหมาะสม จึงจำเป็นต้องตรวจสอบว่าอาคารคลองถมเซ็นเตอร์มีการติดตั้งระบบหัวกระจายน้ำอัตโนมัติ หรือสปริงเกอร์หรือไม่ และหากมีการติดตั้ง ระบบดังกล่าวสามารถทำงานได้ตามปกติและได้รับการบำรุงรักษาอย่างเหมาะสมหรือไม่
ประเด็นที่ห้า คือ ข้อจำกัดในการเข้าถึงพื้นที่เพื่อดับเพลิงจากภายนอก เนื่องจากพื้นที่โดยรอบอาคารมีลักษณะคับแคบ อาจเป็นอุปสรรคต่อการเข้าถึงพื้นที่และการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ดับเพลิง ซึ่งอาจเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้การควบคุมเพลิงทำได้ยากและส่งผลให้เพลิงลุกลามรวดเร็วขึ้น
ศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ ยังตั้งข้อสังเกตว่า ควรตรวจสอบว่าอาคารดังกล่าวเข้าข่ายอาคารที่ต้องได้รับการตรวจสอบตามกฎหมายว่าด้วยการตรวจสอบอาคารหรือไม่ รวมถึงควรตรวจสอบผลการตรวจสอบอาคารครั้งล่าสุดว่าเป็นอย่างไร และระบบป้องกันอัคคีภัยต่าง ๆ มีความพร้อมต่อการใช้งานจริงหรือไม่
พร้อมกันนี้ ศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ เสนอให้พิจารณาปรับปรุงกฎหมายควบคุมอาคารและข้อบัญญัติกรุงเทพมหานครว่าด้วยการควบคุมอาคาร พ.ศ. 2544 โดยเฉพาะอาคารพาณิชย์ที่มีร้านค้าจำนวนมาก มีการจัดเก็บสินค้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ หรือวัสดุที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดเพลิงไหม้
ข้อเสนอสำคัญ คือควรกำหนดให้อาคารที่มีลักษณะความเสี่ยงดังกล่าวมีระบบดับเพลิงอัตโนมัติ เช่น ระบบหัวกระจายน้ำอัตโนมัติ หรือสปริงเกอร์ รวมถึงพิจารณาให้อาคารลักษณะดังกล่าวอยู่ในกลุ่มอาคารที่ต้องได้รับการตรวจสอบเป็นประจำทุกปี และมีการตรวจสอบครั้งใหญ่ทุก 5 ปี เพื่อประเมินสภาพอาคารและความพร้อมใช้งานของระบบป้องกันและระงับอัคคีภัย
นอกจากนี้ ศาสตราจารย์ ดร.อมร พิมานมาศ เรียกร้องให้กรุงเทพมหานครเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบอาคารพาณิชย์ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน โดยสามารถพิจารณาใช้กฎกระทรวงว่าด้วยการแก้ไขอาคารที่มีสภาพหรือมีการใช้ที่อาจเป็นภยันตรายต่อสุขภาพ ชีวิต ร่างกาย หรือทรัพย์สิน หรืออาจไม่ปลอดภัยจากอัคคีภัย พ.ศ. 2563 เพื่อให้เจ้าของอาคารเก่าดำเนินการปรับปรุงหรือแก้ไขอาคารตามความจำเป็น
ทั้งนี้ เหตุการณ์เพลิงไหม้คลองถมเซ็นเตอร์สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการตรวจสอบความปลอดภัยของอาคารพาณิชย์ที่มีผู้ใช้งานจำนวนมาก โดยเฉพาะอาคารที่มีโครงสร้างเหล็ก มีการแบ่งพื้นที่ค้าขายหนาแน่น และมีการจัดเก็บวัสดุหรือสินค้าที่อาจเป็นเชื้อเพลิง การป้องกันจึงควรดำเนินการตั้งแต่การออกแบบ การตรวจสอบโครงสร้าง การติดตั้งและบำรุงรักษาระบบดับเพลิง ตลอดจนการจัดการพื้นที่และเส้นทางเข้าถึงของเจ้าหน้าที่ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงต่อชีวิต ทรัพย์สิน และความเสียหายจากเหตุเพลิงไหม้ในอนาคต
