งานวิจัยชี้ชัด! ฉลากโภชนาการไทยยังไม่ช่วยเลือกอาหารสุขภาพ แนะใช้ “ฉลากคำเตือน”
งานวิจัยชี้ ฉลากโภชนาการหน้าบรรจุภัณฑ์ไทยยังไม่ตอบโจทย์ แนะปรับสู่ “ฉลากคำเตือน” ลดโรค NCDs
กรุงเทพฯ – งานวิจัยด้านสาธารณสุขล่าสุดชี้ว่า ฉลากโภชนาการหน้าบรรจุภัณฑ์ (Front-of-Pack Label: FOPL) ของประเทศไทยในปัจจุบัน ยังไม่สามารถช่วยให้ผู้บริโภคเลือกอาหารที่ดีต่อสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ แม้ประชาชนส่วนใหญ่จะรับรู้ฉลาก แต่กลับมีการใช้งานจริงในระดับต่ำ ส่งผลต่อแนวโน้มปัญหาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
รศ.นพ.สุรศักดิ์ กันตชูเวสศิริ ประธานเครือข่ายลดบริโภคเค็ม เปิดเผยว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญความท้าทายด้านสุขภาพจากพฤติกรรมการบริโภค โดยเฉพาะโรคอ้วน เบาหวาน และความดันโลหิตสูง ซึ่งมีสาเหตุหลักจากการบริโภคอาหารที่มีโซเดียม น้ำตาล และไขมันสูง
ผลการศึกษาของ มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Public Health Nutrition จากกลุ่มตัวอย่างคนไทย 410 คน พบว่า
- ผู้บริโภครับรู้ฉลาก GDA สูงถึง 95%
- รับรู้ตรา “ทางเลือกสุขภาพ” 82%
- แต่มีเพียง 24% เท่านั้นที่อ่านฉลากเป็นประจำ
สะท้อนช่องว่างสำคัญระหว่าง “การรับรู้” และ “การใช้งานจริง”
🔍 ฉลากแบบไหนได้ผลที่สุด?
งานวิจัยได้เปรียบเทียบฉลาก 6 รูปแบบ ได้แก่
- GDA (Guideline Daily Amounts)
- ฉลากคำเตือน (Warning Labels)
- Nutri-Score
- สัญลักษณ์ทางเลือกสุขภาพ
- Star Rating
- Traffic Light Labels
ผลพบว่า “ฉลากคำเตือน (Warning Labels)” มีประสิทธิผลสูงสุด ในการช่วยให้ผู้บริโภคตัดสินใจเลือกอาหารที่ดีต่อสุขภาพ รองลงมาคือ Nutri-Score ขณะที่ฉลาก GDA ซึ่งใช้ในประเทศไทยปัจจุบัน ได้คะแนนต่ำสุดในด้านความเข้าใจและการใช้งาน
ข้อค้นพบนี้สอดคล้องกับแนวทางของ องค์การอนามัยโลก ที่แนะนำให้ประเทศต่าง ๆ ใช้ฉลากที่เข้าใจง่าย ชัดเจน และไม่ต้องอาศัยการคำนวณ
⚠️ ปัญหาหลักของฉลากไทยในปัจจุบัน
- ตัวเลขซับซ้อน อ่านยาก
- ใช้เวลาทำความเข้าใจนาน
- ตัวอักษรขนาดเล็ก
- ผู้บริโภคไม่มีพื้นฐานโภชนาการ
- เวลาจำกัดในการเลือกซื้อสินค้า
แม้ฉลากแบบสี (เช่น Traffic Light) จะดึงดูดสายตา แต่ ไม่สามารถเปลี่ยนพฤติกรรมได้ดีเท่าฉลากคำเตือน
📊 ข้อเสนอเชิงนโยบาย (Policy Recommendation)
ผู้เชี่ยวชาญเสนอให้ภาครัฐเร่งดำเนินการ 3 แนวทางหลัก ได้แก่
- เปลี่ยนฉลาก GDA เป็น “ฉลากคำเตือน” (Warning Labels) บนหน้าบรรจุภัณฑ์
- รณรงค์ให้ความรู้ประชาชน ก่อนและระหว่างการบังคับใช้
- สร้างระบบติดตามประเมินผล ครอบคลุมพฤติกรรมผู้บริโภค ภาคอุตสาหกรรม และผลลัพธ์ด้านสุขภาพ
พร้อมกำหนดมาตรฐานด้าน
- ขนาดฉลาก
- ตำแหน่งบนบรรจุภัณฑ์
- ความชัดเจนของข้อความ
🌍 โอกาสของประเทศไทยในเวทีโลก
หากประเทศไทยสามารถปรับใช้นโยบายฉลากโภชนาการที่มีประสิทธิภาพ จะช่วย
- ลดภาระโรค NCDs
- ยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชน
- สร้างมาตรฐานด้านสาธารณสุขระดับสากล
- ก้าวสู่การเป็นผู้นำนโยบายโภชนาการในภูมิภาคเอเชีย
