นร.จิตรลดาเรียนรู้วิทยาศาสตร์เชิงสืบสวน ใช้แสงซินโครตรอนไขคดีรอยเลือดปริศนา ในค่าย “แสงแห่งอนาคต”

นักเรียนจิตรลดาสวมบทนักสืบไขคดีรอยเลือดปริศนาด้วยแสงซินโครตรอน

     สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จัดกิจกรรม “ค่ายลำแสงซินโครตรอน แสงแห่งอนาคต” เปิดประสบการณ์การเรียนรู้วิทยาศาสตร์เชิงปฏิบัติให้แก่นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จากโรงเรียนจิตรลดา โดยนำแนวคิดการเรียนรู้แบบสืบสวน (Inquiry-based Learning) มาประยุกต์ใช้ผ่านสถานการณ์จำลอง การไขคดีรอยเลือดปริศนา ด้วยเทคโนโลยีแสงซินโครตรอนขั้นสูง

    กิจกรรมจัดขึ้นระหว่างวันที่ 3–4 กุมภาพันธ์ 2569 ณ สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน จังหวัดนครราชสีมา โดยมี ดร.ประพงษ์ คล้ายสุบรรณ์ รองผู้อำนวยการพัฒนาเครื่องกำเนิดแสงสยาม 2 และประธานค่ายฯ เป็นประธานเปิดกิจกรรม พร้อมบรรยายพิเศษเพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการทำงานและบทบาทของแสงซินโครตรอนในงานวิจัยระดับประเทศ

     ภายในค่าย นักเรียนได้เยี่ยมชมโครงสร้างการทำงานของเครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอน ตั้งแต่โถงทดลอง ห้องควบคุม ระบบลำเลียงแสง ไปจนถึงวงกักเก็บอิเล็กตรอน โดยมีทีมนักฟิสิกส์และนักวิทยาศาสตร์ประจำห้องปฏิบัติการร่วมถ่ายทอดความรู้ พร้อมจัดกิจกรรมการทดลองวิทยาศาสตร์จำนวน 4 ฐานการเรียนรู้ ได้แก่

1. Fast & Furious การควบคุมลำอนุภาคด้วยสนามแม่เหล็ก

2. ณ หน้าทอง การวิเคราะห์ธาตุด้วยเทคนิค X-ray Fluorescence

3. เจ้าชายเลือดผสม การวิเคราะห์รอยเลือดด้วยเทคนิค Micro-IR Spectroscopy

4. สืบจากขน การถ่ายภาพเอกซเรย์สามมิติ

     หนึ่งในไฮไลต์ของค่าย คือ ฐานการทดลอง “เจ้าชายเลือดผสม” ซึ่งจัดขึ้นเป็นครั้งแรก โดยจำลองเหตุการณ์สืบสวนในห้องปฏิบัติการวิจัยระดับชาติ นักเรียนทำหน้าที่เป็น “นักสืบทางวิทยาศาสตร์” วิเคราะห์รอยเลือดที่พบในที่เกิดเหตุ เพื่อระบุแหล่งที่มาของตัวอย่างชีวภาพ ผ่านการใช้เทคนิค Micro-IR Spectroscopy ร่วมกับการวิเคราะห์ข้อมูลด้วย Principal Component Analysis (PCA) เพื่อจำแนกลักษณะเฉพาะของตัวอย่างอย่างเป็นระบบ

     ดร.ศิรินาฏ ศรีจันทร์ หัวหน้าส่วนสเปกโตรสโกปีและเทคนิคการถ่ายภาพชีวภาพ กล่าวว่า ฐานการทดลองนี้ช่วยให้นักเรียนได้เรียนรู้การเตรียมตัวอย่างจริง และเข้าใจการประยุกต์ใช้แสงซินโครตรอนในย่านรังสีอินฟราเรด ซึ่งสามารถวิเคราะห์องค์ประกอบของสารชีวโมเลกุล เช่น โปรตีน ไขมัน และคาร์โบไฮเดรต โดยข้อมูลสเปกตรัมที่ได้ทำหน้าที่เสมือน “ลายนิ้วมือทางชีวภาพ” สำหรับการระบุชนิดของตัวอย่าง พร้อมเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ด้วยเทคนิค PCA

     การจัดค่ายลำแสงซินโครตรอนฯ ครั้งนี้ เป็นผลจากความร่วมมือทางวิชาการระหว่างสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนและโรงเรียนจิตรลดา เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์นอกห้องเรียน เปิดโอกาสให้เยาวชนได้สัมผัสเทคโนโลยีวิจัยขั้นสูงของประเทศ สร้างแรงบันดาลใจ และปลูกฝังทัศนคติที่ดีต่อการประกอบอาชีพด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมในอนาคต